Για περισσότερο από μία εβδομάδα η ναυσιπλοΐα έχει ουσιαστικά παραλύσει…
Η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια βρίσκεται ξανά στο χείλος του χάους, καθώς το Στενό του Hormuz, η σημαντικότερη αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου στον πλανήτη, μετατρέπεται σε επικίνδυνη ζώνη στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Για περισσότερο από μία εβδομάδα η ναυσιπλοΐα έχει ουσιαστικά παραλύσει, με περίπου 1.000 εμπορικά πλοία και τουλάχιστον 150 δεξαμενόπλοια να έχουν «παγώσει» στις εισόδους του στενού, περιμένοντας να περάσουν από το στρατηγικό αυτό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό.
Το Στενό του Hormuz αποτελεί έναν πραγματικό «λαιμό μπουκαλιού» για την παγκόσμια οικονομία.
Το πλάτος του κυμαίνεται από 33 έως 95 χιλιόμετρα, ενώ στο στενότερο σημείο του στα βορειοανατολικά περιορίζεται μόλις στα 33–39 χιλιόμετρα.
Ένα τόσο περιορισμένο γεωγραφικά πέρασμα είναι εξαιρετικά εύκολο να μετατραπεί σε παγίδα.
Παρότι η Τεχεράνη δεν έχει ανακοινώσει επίσημα πλήρη αποκλεισμό, στην πράξη κανένα πλοίο δεν διασχίζει το στενό. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα επιτεθεί σε κάθε αμερικανικό ή συμμαχικό πλοίο που θα επιχειρήσει να περάσει από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Το «τελεσίγραφο» της Τεχεράνης
Την ίδια στιγμή, ιρανικές στρατιωτικές πηγές, σύμφωνα με το SabereenNews, μεταδίδουν ένα άκρως προκλητικό μήνυμα προς τον υπόλοιπο κόσμο: οποιαδήποτε αραβική ή ευρωπαϊκή χώρα απελάσει τους πρεσβευτές των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα αποκτήσει πλήρη ελευθερία διέλευσης από το Στενό του Hormuz την επόμενη ημέρα.
Το ερώτημα είναι αν κάποια χώρα θα τολμήσει να συγκρουστεί με την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ προκειμένου να σώσει τα πλοία της.
Ο ανατολιστής Alexey Obraztsov εκτιμά ότι πρόκειται περισσότερο για επικοινωνιακό ελιγμό παρά για ρεαλιστική πρόταση.
Όπως σημειώνει, οι αραβικές χώρες του Κόλπου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά. Οι πωλήσεις πετρελαίου, η πρόσβαση σε τεχνολογία και οι εμπορικές συμφωνίες τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την Ουάσιγκτον.
Η γεωπολιτική παγίδα Σουνιτών και Σιιτών
Η θρησκευτική διάσταση της κρίσης καθιστά το σκηνικό ακόμη πιο περίπλοκο.
Η πλειονότητα του αραβικού κόσμου είναι Σουνίτες, ενώ περίπου το 40% των Σιιτών παγκοσμίως ζουν στο Ιράν.
Σιιτικοί πληθυσμοί υπάρχουν επίσης στο Μπαχρέιν, στο Αζερμπαϊτζάν και σε μικρότερο βαθμό στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ωστόσο, η πολιτική επιρροή τους παραμένει περιορισμένη.
Κατά τον Obraztsov, είναι εξαιρετικά απίθανο κάποια χώρα της περιοχής να αποδεχθεί το ιρανικό κάλεσμα απέλασης των δυτικών πρεσβευτών, καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε άμεση ρήξη με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο ίδιος εκτιμά ότι η ικανότητα της Τεχεράνης να διατηρήσει τον αποκλεισμό δεν είναι απεριόριστη.
«Το πολύ δύο μήνες», αναφέρει. Αν και το ιρανικό ναυτικό έχει δεχθεί πλήγματα, παραμένει επιχειρησιακό. Το Ιράν μπορεί επίσης να ασκήσει οικονομική πίεση, για παράδειγμα μέσω της αύξησης των ασφαλίστρων για τα πλοία που επιχειρούν να κινηθούν στην περιοχή.
Παράλληλα, δεν πρέπει να υποτιμάται ο ρόλος της Hezbollah, της λιβανέζικης σιιτικής οργάνωσης που διατηρεί στενές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ο αποκλεισμός εφαρμόζεται κυρίως μέσω παράκτιων πυροβολαρχιών. Το στενό είναι τόσο περιορισμένο γεωγραφικά ώστε ακόμη και μια μικρή επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές εκρήξεις.
Ένα χτύπημα σε πετρελαιοφόρο θα μπορούσε να προκαλέσει πυρκαγιά τεραστίων διαστάσεων, δημιουργώντας χάος στη ναυσιπλοΐα και εκτινάσσοντας τις τιμές του πετρελαίου.
Η αποστολή του γαλλικού αεροπλανοφόρου
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, ο Emmanuel Macron αποφάσισε να στείλει το γαλλικό πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle στην περιοχή, με στόχο να συμβάλει στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή προκαλεί έντονες αντιδράσεις ακόμη και σε στρατιωτικούς κύκλους.
Ο Ρώσος ναύαρχος Vladimir Komoyedov, πρώην διοικητής του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας, εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός – έως και απαισιόδοξος – για την επιτυχία της αποστολής.
Σύμφωνα με τον Komoyedov, το Charles de Gaulle δεν διαθέτει την ισχύ των αμερικανικών αεροπλανοφόρων.
Τα αμερικανικά πλοία αυτής της κατηγορίας μπορούν να μεταφέρουν έως και 95 αεροσκάφη και να δημιουργήσουν αμυντική ομπρέλα ακτίνας 1.500 χιλιομέτρων.
Το γαλλικό αεροπλανοφόρο είναι μικρότερο και επιχειρησιακά πιο περιορισμένο.
Παράλληλα, για να φτάσει στο Στενό του Hormuz πρέπει πρώτα να διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι αντάρτες Houthi της Υεμένης έχουν αποδείξει ότι μπορούν να επιτεθούν σε μεγάλα πλοία.
«Και ακόμη κι αν φτάσει στο Στενό του Hormuz, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να βυθιστεί από τους Ιρανούς», προειδοποιεί ο Komoyedov.
Οι ιρανικοί πύραυλοι
Ο Ρώσος ναύαρχος υποστηρίζει ότι οι ιρανικές παράκτιες πυροβολαρχίες διαθέτουν πυραυλικά συστήματα ικανά να πλήξουν ακόμη και αεροπλανοφόρο.
Το οπλοστάσιο της Τεχεράνης περιλαμβάνει πυραύλους cruise αλλά και βαλλιστικά συστήματα. Επιπλέον, το Ιράν φέρεται να διαθέτει τεχνολογία MIRV – πολλαπλές ανεξάρτητες κεφαλές επανεισόδου – κάτι που αυξάνει δραματικά την καταστροφική ισχύ των πυραύλων του.
«Αν μπορούν να χρησιμοποιήσουν βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον των Αμερικανών, μπορούν να το κάνουν και εναντίον των Γάλλων», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο Komoyedov θέτει επίσης ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας που έχουν παραδοθεί στο Ιράν.
Όπως τονίζει, κατά τη διάρκεια ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών δεν κατέστη δυνατό να προστατευθούν κρίσιμες υποδομές και κυβερνητικά κτίρια.
«Δεν έχω ακόμη απάντηση γιατί συνέβη αυτό», παραδέχεται.
Με το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου να διέρχεται από το Στενό του Hormuz, ακόμη και ένα μικρό στρατιωτικό επεισόδιο θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ.
Και όπως προειδοποιούν οι στρατιωτικοί αναλυτές, σε μια τόσο στενή θαλάσσια ζώνη γεμάτη πολεμικά πλοία, πυραύλους και πετρελαιοφόρα, μια μόνο σπίθα μπορεί να πυροδοτήσει την επόμενη μεγάλη κρίση στη Μέση Ανατολή.
www.bankingnews.gr
Για περισσότερο από μία εβδομάδα η ναυσιπλοΐα έχει ουσιαστικά παραλύσει, με περίπου 1.000 εμπορικά πλοία και τουλάχιστον 150 δεξαμενόπλοια να έχουν «παγώσει» στις εισόδους του στενού, περιμένοντας να περάσουν από το στρατηγικό αυτό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό.
Το Στενό του Hormuz αποτελεί έναν πραγματικό «λαιμό μπουκαλιού» για την παγκόσμια οικονομία.
Το πλάτος του κυμαίνεται από 33 έως 95 χιλιόμετρα, ενώ στο στενότερο σημείο του στα βορειοανατολικά περιορίζεται μόλις στα 33–39 χιλιόμετρα.
Ένα τόσο περιορισμένο γεωγραφικά πέρασμα είναι εξαιρετικά εύκολο να μετατραπεί σε παγίδα.
Παρότι η Τεχεράνη δεν έχει ανακοινώσει επίσημα πλήρη αποκλεισμό, στην πράξη κανένα πλοίο δεν διασχίζει το στενό. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα επιτεθεί σε κάθε αμερικανικό ή συμμαχικό πλοίο που θα επιχειρήσει να περάσει από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Το «τελεσίγραφο» της Τεχεράνης
Την ίδια στιγμή, ιρανικές στρατιωτικές πηγές, σύμφωνα με το SabereenNews, μεταδίδουν ένα άκρως προκλητικό μήνυμα προς τον υπόλοιπο κόσμο: οποιαδήποτε αραβική ή ευρωπαϊκή χώρα απελάσει τους πρεσβευτές των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα αποκτήσει πλήρη ελευθερία διέλευσης από το Στενό του Hormuz την επόμενη ημέρα.
Το ερώτημα είναι αν κάποια χώρα θα τολμήσει να συγκρουστεί με την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ προκειμένου να σώσει τα πλοία της.
Ο ανατολιστής Alexey Obraztsov εκτιμά ότι πρόκειται περισσότερο για επικοινωνιακό ελιγμό παρά για ρεαλιστική πρόταση.
Όπως σημειώνει, οι αραβικές χώρες του Κόλπου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά. Οι πωλήσεις πετρελαίου, η πρόσβαση σε τεχνολογία και οι εμπορικές συμφωνίες τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την Ουάσιγκτον.
Η γεωπολιτική παγίδα Σουνιτών και Σιιτών
Η θρησκευτική διάσταση της κρίσης καθιστά το σκηνικό ακόμη πιο περίπλοκο.
Η πλειονότητα του αραβικού κόσμου είναι Σουνίτες, ενώ περίπου το 40% των Σιιτών παγκοσμίως ζουν στο Ιράν.
Σιιτικοί πληθυσμοί υπάρχουν επίσης στο Μπαχρέιν, στο Αζερμπαϊτζάν και σε μικρότερο βαθμό στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ωστόσο, η πολιτική επιρροή τους παραμένει περιορισμένη.
Κατά τον Obraztsov, είναι εξαιρετικά απίθανο κάποια χώρα της περιοχής να αποδεχθεί το ιρανικό κάλεσμα απέλασης των δυτικών πρεσβευτών, καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε άμεση ρήξη με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο ίδιος εκτιμά ότι η ικανότητα της Τεχεράνης να διατηρήσει τον αποκλεισμό δεν είναι απεριόριστη.
«Το πολύ δύο μήνες», αναφέρει. Αν και το ιρανικό ναυτικό έχει δεχθεί πλήγματα, παραμένει επιχειρησιακό. Το Ιράν μπορεί επίσης να ασκήσει οικονομική πίεση, για παράδειγμα μέσω της αύξησης των ασφαλίστρων για τα πλοία που επιχειρούν να κινηθούν στην περιοχή.
Παράλληλα, δεν πρέπει να υποτιμάται ο ρόλος της Hezbollah, της λιβανέζικης σιιτικής οργάνωσης που διατηρεί στενές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ο αποκλεισμός εφαρμόζεται κυρίως μέσω παράκτιων πυροβολαρχιών. Το στενό είναι τόσο περιορισμένο γεωγραφικά ώστε ακόμη και μια μικρή επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές εκρήξεις.
Ένα χτύπημα σε πετρελαιοφόρο θα μπορούσε να προκαλέσει πυρκαγιά τεραστίων διαστάσεων, δημιουργώντας χάος στη ναυσιπλοΐα και εκτινάσσοντας τις τιμές του πετρελαίου.
Η αποστολή του γαλλικού αεροπλανοφόρου
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, ο Emmanuel Macron αποφάσισε να στείλει το γαλλικό πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle στην περιοχή, με στόχο να συμβάλει στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή προκαλεί έντονες αντιδράσεις ακόμη και σε στρατιωτικούς κύκλους.
Ο Ρώσος ναύαρχος Vladimir Komoyedov, πρώην διοικητής του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας, εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός – έως και απαισιόδοξος – για την επιτυχία της αποστολής.
Σύμφωνα με τον Komoyedov, το Charles de Gaulle δεν διαθέτει την ισχύ των αμερικανικών αεροπλανοφόρων.
Τα αμερικανικά πλοία αυτής της κατηγορίας μπορούν να μεταφέρουν έως και 95 αεροσκάφη και να δημιουργήσουν αμυντική ομπρέλα ακτίνας 1.500 χιλιομέτρων.
Το γαλλικό αεροπλανοφόρο είναι μικρότερο και επιχειρησιακά πιο περιορισμένο.
Παράλληλα, για να φτάσει στο Στενό του Hormuz πρέπει πρώτα να διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι αντάρτες Houthi της Υεμένης έχουν αποδείξει ότι μπορούν να επιτεθούν σε μεγάλα πλοία.
«Και ακόμη κι αν φτάσει στο Στενό του Hormuz, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να βυθιστεί από τους Ιρανούς», προειδοποιεί ο Komoyedov.
Οι ιρανικοί πύραυλοι
Ο Ρώσος ναύαρχος υποστηρίζει ότι οι ιρανικές παράκτιες πυροβολαρχίες διαθέτουν πυραυλικά συστήματα ικανά να πλήξουν ακόμη και αεροπλανοφόρο.
Το οπλοστάσιο της Τεχεράνης περιλαμβάνει πυραύλους cruise αλλά και βαλλιστικά συστήματα. Επιπλέον, το Ιράν φέρεται να διαθέτει τεχνολογία MIRV – πολλαπλές ανεξάρτητες κεφαλές επανεισόδου – κάτι που αυξάνει δραματικά την καταστροφική ισχύ των πυραύλων του.
«Αν μπορούν να χρησιμοποιήσουν βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον των Αμερικανών, μπορούν να το κάνουν και εναντίον των Γάλλων», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο Komoyedov θέτει επίσης ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας που έχουν παραδοθεί στο Ιράν.
Όπως τονίζει, κατά τη διάρκεια ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών δεν κατέστη δυνατό να προστατευθούν κρίσιμες υποδομές και κυβερνητικά κτίρια.
«Δεν έχω ακόμη απάντηση γιατί συνέβη αυτό», παραδέχεται.
Με το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου να διέρχεται από το Στενό του Hormuz, ακόμη και ένα μικρό στρατιωτικό επεισόδιο θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ.
Και όπως προειδοποιούν οι στρατιωτικοί αναλυτές, σε μια τόσο στενή θαλάσσια ζώνη γεμάτη πολεμικά πλοία, πυραύλους και πετρελαιοφόρα, μια μόνο σπίθα μπορεί να πυροδοτήσει την επόμενη μεγάλη κρίση στη Μέση Ανατολή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών